Kostów, pow. Kluczbork, stan. 1

Lokalizacja grodu: Grodzisko znajduje się około 300 m na północ od południowo wschodniego krańca wsi Kostów, na terenie rzeki Pratwy.

Opis stanowiska: Stożkowate. Założone zostało na planie koła (czworoboku) o średnicy podstawy 14 m i wysokości 5,35 m. Stożek okolony jest fosą o szerokości od 4 do 8 m i głębokości 3,5 m – 5 m stosunku do terenu przylegającego. Na odcinku zachodnim fosa przechodzi  naturalne, podmokłe obniżenie doliny rzeki Pratwy. W 1922 roku widoczne były ślady wału. Miąższość nawarstwień kulturowych dochodzi do 80 cm. W skład ich wchodzi głownie próchnica. Leżą one na warstwie nasypowej, różnej grubości, nad którą występuje warstwa próchnicy pierwotnej. W czasie badań sondażowych w 1957 roku  odkryto ślad po słupie. Możliwe, że należał do konstrukcji obronnych grodu.  Wymiary: stożek u podstawy: 20 – 23 x 23 – 27 m, u góry – 11-12  12 m, wysokość  4-6 m, rowu u dna – 2 – 5 m, u góry 10 – 15 m. Ogólna powierzchnia grodziska wynosi około 1200 m2, z czego na powierzchnię użytkową przypada około 130m2.

Rodzaj i charakter badań: okres międzywojenny – badania powierzchniowe – G. Raschke; 1957 r. – badania sondażowe – J. Kaźmierczyk, Z. Trudzik; 1970 r. – badania sondażowe – Z. Bagniewskiego, Zbiory; 1999 r. – badania powierzchniowe weryfikacyjne.

Zabytki: fr. ceramiki, 2 gwoździe żelazne, kości zwierzęce, polepa, cegła palcówka, ostroga, wędzidło, strzemię.

Źródła pisane: 1310 r.

Chronologia: schyłek XIII w., XIV – XV w.

Zbiory: do 1945 roku – KA we Wrocławiu, nr inw. 13:57, Muzeum w Kluczborku, KZA Opole, nr inw. 2459;

Literatura: Hellmich M.,  Die Besiedlung Schlesiens in vor-und frühgeschichtlicher zeit, 1923, s. 22; Altschlesien, 1926, s. 267; Hellmich M., Schlesische Wehranlagen [w:] Altschlesien, 1930, t. 3 s. 46; Raschke G. Die Wasserburg vom Ober-Paulsdorf Kr. Rosenberg OS, “Heimatkalender des Kreises Rosenberg, 1930, s. 25; Hellmich M., Burghügel und Burgwälle, “Heimatkalender des Kreises Kreuzburg OS”, 1931 s. 57; Hellmich M., Die Burgwälle in Schlesien und in der Burghügel in Waldensburg [w:] Altschlesische Blätter, 1932, z. 4 s. 22; Altschlesische Blätter , 1938, s. 35; Raschke G., Vorgeschichte des Kreises Kreuzburg OS, 1940, s. 34-48; Kozłowska W., Wczesnośredniowieczne grody woj.. opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, 1956, t. 1, poz. 9; Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 35; Bagniewski Z., Wyniki badań sondażowych na grodziskach w powiecie Kluczbork [w:] Terenowe badania archeologiczne na Opolszczyźnie, 1970, s. 46; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 99, Kaźmierczyk, Macewicz, Wuszkan 1977, s. 211-213.

Archiwum: MŚO w Opolu, Archiwum Państwowe we Wrocławiu, WSPŚ 718.

Kostów, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Gołkowice, pow. Kluczbork, stan. 2.

Lokalizacja grodziska: położony na skraju lasu (parku), około 200 m od wsi, przy strumieniu.

Opis stanowiska: grodzisko stożkowate, na planie zbliżonym do owalu, przylega do niego podgrodzie. Wał nie został zanotowany, ale od strony południowej i zachodniej zachował się widoczny ślad po fosie. Stwierdzono miąższość warstwy kulturowej, która wynosi około 0,2 m. Średnica grodziska stożkowatego wynosi – u podstawy około 35-40 m, wysokość około 4 m, średnica w górnej części – 12 m, powierzchnia całego założenia około 1100 m2.

Rodzaj i charakter badań: okres międzywojenny – badania powierzchniowe  – M. Hellmich, G. Raschke; 1957 r. – badania powierzchniowe – J. Kaźmierczyk, Z. Trudzik; 1970 r. – badania sondażowe  – Z. Bagniewski;

Zabytki:  fr. ceramiki, 2 żelazne gwoździe, grudki polepy, fragmenty cegieł.

Źródła pisane: 1583 r.

Chronologia: XIII (?) – XIV w.

Zbiory: do 1945 roku – MŚO w Opolu, nr inw. 34:425 (miecz zaginął), KA we Wrocławiu, nr inw. 23:57.

Literatura: Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, 1977, s. 139-141.

Archiwum: MŚO Opole (przedwojenne)

Gołkowice, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Miechowa, pow. Kluczbork, stan. 4.

Lokalizacja grodu: w odległości około 1 km od centrum wsi Miechowa w kierunku południowo – wschodnim, nad samym brzegiem rzeki Pratwy, po prawej jej stronie, wśród zarośli.

Opis stanowiska: Grodzisko pierścieniowate założone na planie zbliżonym do koła. Część środkowa zajmuje płaski majdan nieznacznie odcinający się od tła obiektu. Otacza go słabo wyróżniający się wał oraz po jego zewnętrznej stronie fosa. Od strony zachodniej zabytek uległ częściowemu zniszczeniu na skutek podmywania go przez wodę rzeki. Średnica grodziska po linii północ – południe wynosi około 40 m. Szerokość wału – około 4 m, fosy od 2 do 33 m, głębokość jej nie przekracza w zasadzie 50 cm. Wysokość wału wynosi około 40 cm. Grubość warstwy kulturowej nie przekracza 40 cm.

Rodzaj i charakter badań: 1957 r. – badania powierzchniowe i sondażowe – J. Kaźmierczyk, Z. Trudzik. 1960 r. – badania powierzchniowe i sondażowe J. Kaźmierczyk, K. Macewicz. 1971 r. – badania sondażowe – Z. Bagniewski. 1999 r. – badania powierzchniowe weryfikacyjne AZP.

Zabytki: fr. ceramika.

Źródła pisane: 1783 r.

Chronologia: X-XIII w.

Zbiory: do 1945 roku – Muzeum w Kluczborku, KA we Wrocławiu, nr inw. 35: 57, 101: 60 KZA w Opolu.

Literatura: Altschlesische Blätter, 1932, s. 92;  Altschlesische Blätter, 1935, s. 49; Raschke G., Vorgeschichte des Kreises  Kreuzburg OS, 1940 s. 116-120; Raschke G., Neue Ergebnisse über die Vorgeschichte Oberschlesiens [w:] Nachrichtenblatt für Deutsche Vorzeit, 1941, t. 17, z. 1-2, s. 29; Kozłowska W., Wczesnośredniowieczne grody woj. opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, t. 1, poz. 10; Kaźmierczyk J., Sprawozdanie z weryfikacji wczesnośredniowiecznych i średniowiecznych grodzisk na terenie woj. opolskiego w 1960 roku, [w:] Śląskie Sprawozdania Archeologiczne, 1960, t. 3, s. 34; Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 37; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 100; Kaźmierczyk J., K. Macewicz, S. Wuszkan, Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, Opole 1977, s. 294.

Archiwum: MŚO w Opolu, Muzeum w Kluczborku, KZA Opole.

Miechowa, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Komorzno, pow. Kluczbork, 2

Lokalizacja grodu: Znajduje się około 2000 m na północny zachód od wsi Komorzno i około 1000 m od wsi Miechowa, nad rzeką Pratwa.

Opis stanowiska: Grodzisko stożkowate, założone na planie prostokąta, z zaokrąglonymi kątami, majdan płaski. Od strony północnej, równolegle do majdanu, a także i w stosunku do siebie, otaczają go trzy, a od południa dwa wały oddzielone fosami. Z pozostałych stron widoczne są tylko ślady fosy miejscami zupełnie zanikające. Krawędź zachodnia grodziska – mokradła, wschodnia to koryto rzeki Pratwy. Ponad to od strony południowej znajduje się system wałów w kształcie litery T. Wał północny o długości 54 m i szerokości do 12 m jest wypiętrzony do wysokości 3,3 m. Wał południowy o długości 53 m i szerokości do 13 m ma wysokość 2, 9 m. Od północy wał zasadniczy uzupełniają dalsze elementy systemu fortyfikacji w postaci dwóch krótkich linii. Obwałowań przedzielonych trzema fosami. Wymiary grodziska: około 180 x 60 m, szerokość wałów u podstawy wynosi 4-10 m, wysokość do  około 3 m, szerokość fosy waha się w granicach 3 -3,5 m, głębokość ich dochodzi do 1 m. Powierzchnia grodziska wynosi około 9000 m2, z czego na wały i fosy przypada blisko 40 % ogólnej powierzchni. Miąższość warstwy kulturowej na majdanie to 40 cm.

Rodzaj i charakter badań: 1957 r. – badania powierzchniowe – J. Kaźmierczyk, Z. Trudzik; 1960 r. – badania powierzchniowe – J. Kaźmierczyk, A. Szczodrak, K. Macewicz, S. Pazda; 1970 r. – badania powierzchniowe – Z. Bagniewski; 1972 r. – badania sondażowe – K. Bykowskiego; 1991 r. – badania weryfikacyjne – wynik negatywny.

Zabytki: fr. ceramiki, fr. sztabki żelaza.

Źródła pisane: 1203 r.

Chronologia: X – XIII, XIV w.

Zbiory: do 1945 roku – KA we Wrocławiu, nr inw. 28: 57; 108: 60, 117: 60; MA we Wrocławiu, nr inw. 262:23; KZA w Opolu. Literatura: Altschlesische Blätter, 1926, s. 76; Hellmich M., Schlesische Wehranlagen [w:] Altschlesien, 1930, t.3, s. 46; Hellmich M., Burghügel und Burgwälle, “Heimatkalender des Kreises Kreuzburg OS”, 1931, s. 57;  Hellmich M., Die Burgwälle in Schlesien und der Burghügel in Waldenburg [w:] Altschlesische Blätter, 1932, z. 4, s. 49; Raschke G., Vorgeschichte des Kreises Kreuzburg OS, 1940, s. 16, 135-138; Raschke G., Neue Ergebnisse über die Vorgeschichte Oberschlesiens [w:] Nachrichtenblatt für Deutsche Vorzeit, 1941, z. 1-2, s. 28; Kozłowska K., Wczesnośredniowieczne grody woj. Opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, 1956 t. 1. poz. 13; Hołubowicz W., Opole w wiekach X-XII, 1956, s. 48;  Kaźmierczyk J., Sprawozdanie z weryfikacji wczesnośredniowiecznych i średniowiecznych grodzisk na terenie woj. opolskiego w 1960 roku [w:] Śląskie Sprawozdania Archeologiczne, 1960, t. 3, s. 35; Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 35; Bagniewski Z., Wyniki badań sondażowych na grodziskach w powiecie Kluczbork [w:] Terenowe badania archeologiczne na Opolszczyźnie, 1970, s. 44-46; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 38; Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, 1977, s. 205-207.

Komorzno, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Komorzno, pow. Kluczbork, s. 8

Lokalizacja grodziska:  na terenie lasów, w pobliżu powiatu namysłowskiego i drogi prowadzącej do miejscowości Kępno. W nazwie zwyczajowej teren ten nazywany był „Rynek”.

Opis stanowiska: grodzisko stożkowate, wymiary 8 m x 8 m.

Rodzaj i charakter badań: okres międzywojenny – badania powierzchniowe.

Źródła pisane: sprzed 1203 r.

Chronologia: brak danych.

Literatura: Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, 1977, s. 204-205.


Komorzno, pow. Kluczbork, 1 A, (Kaźmierczyk, Macewicz, Wuszkan – stan. nr A.), 27 (KESA 1995).

Lokalizacja grodu: Znajduje się w obrębie zabudowań wschodniej części wsi Miechowa, w parku, w pobliżu małego strumienia. Przyległy teren grodziska jest boiskiem sportowym.

Opis stanowiska: grodzisko stożkowate, założone na planie owalu, od strony północnej zbliżone do czworoboku z zaokrąglonymi kątami. Wymiary stożka przy podstawie wynoszą 21 m x19 m. Płaski majdan wypiętrzony jest nad okoliczne łąki na wysokość 2,80 m. Posiada wymiary 13 m x 12 m. Od strony zachodniej, południowej i południowo – wschodniej widoczne ślady fosy (silnie zniwelowanej). Głębokość fosy nie przekracza 0,5 m. Strona południowa stożka jest zniszczona wybieraniem piasku.

Rodzaj i charakter badań: 1970 r. – badania sondażowe – Z. Bagniewski.

Zabytki: fr. ceramiki.

Źródła pisane: 1203 r.

Chronologia: XIII – XIV w.

Zbiory: do 1945 roku – Magazyn KZA Opole; Muzeum w Kluczborku.

Literatura: Altschlesische Blätter, 1926, s. 76; Hellmich M., Schlesische Wehranlagen [w:] Altschlesien, 1930, t.3, s. 46; Hellmich M., Burghügel und Burgwälle, “Heimatkalender des Kreises Kreuzburg OS”, 1931, s. 57;  Hellmich M., Die Burgwälle in Schlesien und der Burghügel in Waldenburg [w:] Altschlesische Blätter, 1932, z. 4, s. 49; Raschke G., Vorgeschichte des Kreises Kreuzburg OS, 1940, s. 16, 135-138; Raschke G., Neue Ergebnisse über die Vorgeschichte Oberschlesiens [w:] Nachrichtenblatt für Deutsche Vorzeit, 1941, z. 1-2, s. 28; Kozłowska K., Wczesnośredniowieczne grody woj. Opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, 1956 t. 1. poz. 13; Hołubowicz W., Opole w wiekach X-XII, 1956, s. 48;  Kaźmierczyk J., Sprawozdanie z weryfikacji wczesnośredniowiecznych i średniowiecznych grodzisk na terenie woj. opolskiego w 1960 roku [w:] Śląskie Sprawozdania Archeologiczne, 1960, t. 3, s. 35; Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 35; Bagniewski Z., Wyniki badań sondażowych na grodziskach w powiecie Kluczbork [w:] Terenowe badania archeologiczne na Opolszczyźnie, 1970, s. 44-46; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 38; Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, 1977, s. 205-207.

Archiwum: AKZA w Opolu; Muzeum w Kluczborku.

Komorzno, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Proślice, pow. Kluczbork, stan. 6

Lokalizacja grodu: Stanowisko znajduje się około 2,5 km na północ od wsi, nad rzeką Pratwą.  

Opis stanowiska: Założone na planie zbliżonym do czworoboku z zaokrąglonymi narożami o wymiarach 42 x 68 m. Majdan grodziska, o wymiarach 24 x 32 m ma pofałdowaną powierzchnię i w kształt czworoboku z zaokrąglonymi narożami. Od strony północnej zachowany jest fragment fosy o szerokości do 4,5 m i głębokości 2,5 m fosy o szerokości do 7 m, która przechodzi w mokradła. Obok śladów fos znajdują się fragmenty wałów zachowane do wysokości jedynie 0,5 m. Ogólna powierzchnia grodziska wynosi około 2000 m2, powierzchnia użytkowa stożka około 400 m2.

Rodzaj i charakter badań: 1957 r. – badania powierzchniowe J. Kaźmierczyk, Z. Trudzik, K. Macewicz; 1970 r. – badania sondażowe – Z. Bagniewski; 1991 r.  – badania powierzchniowe weryfikacyjne –  AZP.

Zabytki: fr. naczynia;

Źródła pisane: 1330 r.

Chronologia: okres późnośredniowieczny.

Zbiory: do 1945 roku – KA we Wrocławiu, nr inw. 16:57.

Literatura: Altschlesische Blätter, 1926, s. 63; Altschlesische Blätter, 1934, s. 90; Altschlesische Blätter, 1935, s. 49; Raschke G., Vorgeschichte des Kreises  Kreuzburg OS, 1940 s. 19-21; Raschke G., Neue Ergebnissse über die Vorgeschichte Oberschlesien [w:] Nachrichtenblatt für Deutsche Vorzeit, 1941, t. 17, z. 1-2, s. 29; Kozłowska W.,  Wczesnośredniowieczne grody woj.. opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, 1956, t. 1, poz. 14;  Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 41;  Bagniewski Z., Wyniki badań sondażowych na grodziskach w powiecie Kluczbork [w:] Terenowe badania archeologiczne na Opolszczyźnie, 1970, s. 46-47; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 76; Kaźmierczyk, Macewicz, Wuszkan 1977, s 407- 408.

Archiwum: KZA w Opolu.

Proślice, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Łowkowice, pow. Kluczbork, stan. 10.

Lokalizacja grodu: Około 450 m na zachód od szosy Łowkowice – Kluczbork, około 450 m na południe od szosy Łowkowice – Krzywizna, około 1000 m na południowy – zachód od kościoła we wsi, na północnej terasie potoku.

Opis stanowiska: brak danych.

Rodzaj i charakter badań: 1941 r. – badania powierzchniowe?

Źródła pisane: 1253 r.

Chronologia: okres wczesnego średniowiecza i średniowiecza.

Zbiory: do 1945 roku – brak danych.

Literatura: Raschke G., Vorgeschichte des Kreises Kreuzburg OS, 1940, s. 31-32; Altschlesische Blätter, 1941, s. 69; Kozłowska W.,  Wczesnośredniowieczne grody woj. opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, 1956, t. 1, poz. 21 ;  Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 37; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 72-73; Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan  S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, Opole 1977, s. 277- 278. Uwagi: Na arkuszu AZP 81 – 40, stanowisko oznaczono jako Łowkowice 7.

Łowkowice, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Biadacz, Kujakowice Górne, Opole, stan. 3

Lokalizacja grodu: przy północnej granicy gruntów wsi Wrzosy, zachodniej granicy wsi Nagodowice, wschodniej granicy wsi Kujakowice Górne nad brzegiem rzeki;

Opis stanowiska: Grodzisko stożkowate, założone na planie czworoboku o zaokrąglonych narożach. Część środkową wypełnia stożek o wysokości około 3 m. Otacza go fosa o szerokości około 6 m. Ślady fosy są bardzo nikłe. Calec stanowiła jasnożółta, spoista glina.

Rodzaj i charakter badań: 1931 r. – badania powierzchniowe – G. Raschke; 1972 r. – badania sondażowe  – Macewicz K., Pastwiński R.

Zabytki: polepa, węgle drzewne, fr. ceramiki nie znaleziono.

Chronologia: XIV – XV w.

Zbiory: do 1945 roku – BDZ w Opolu z badań w 1972 r., nr inw. 2458.

Literatura: Altschlesische Blätter, 1930, s. 91;  Altschlesische Blätter, 1931, s. 78, 81; Hellmich M., Burghügel und Burgwälle, “Heimatkalender des Kreises Kreuzburg OS”, 1931, s. 57; Raschke G., Vorgeschichte des Kreises Kreuzburg  OS, 1940, s. 43-44, 88-114; Kozłowska W., Wczesnośredniowieczne woj. opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, 1956, t. 1, poz. 22; Hołubowicz W., Opole w wiekach X-XII, 1956, s. 48; Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 40; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 46; Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, 1977, s. 561-562.

Archiwum: BPDZ w Opolu, MŚO w Opolu;

Kujakowice Górne, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

Bąków, pow. Kluczbork, stan. 1

Lokalizacja grodu: około 2,5 km na północny wschód od skraju wsi Bąków, przy skrzyżowaniu dróg leśnych i około 1,25 km na południowy wschód od Biadacza, na skraju lasu;

Opis stanowiska: Grodzisko stożkowate, nizinne, na planie czworoboku. W dużej mierze zniszczony, ślad po fosie i dwóch odcinkach wałów o łącznej długości 45 m. Wymiary stożka: u podstawy 22 x  19 m, przy wierzchołku – 11 x 16 m, maksymalnie jego wypiętrzenie w stosunku do dna fosy wynosi 3,4 m a szerokość fosy 4-18m, szerokość wału do 4 m, wysokość do 1,5 m. Powierzchnia grodziska – około 3000 m2, w tym użytkowa stożka p około 200 m2. Miąższość warstwy kulturowej na stożku dochodzi do 30 cm, Zawiera ona oprócz próchnicy sporo polepy i popiołu.

Rodzaj i charakter badań: 1925 r. – badania powierzchniowe  – m in. G. Raschkego z 1925 r.,  1970 r. –  badania sondażowe – Z. Bagniewski.

Zabytki: fr. ceramiki, polepa.

Źródła pisane: 1270 r.

Chronologia: XIII – XIV/XV w.

Zbiory: do 1945 roku – KZA w Opolu.

Literatura: Altschlesische Blätter, 1926, s. 30, 76; Altschlesische Blätter, 1927, s. 79; Hellmich M., Die Bürgwalle im Kreise Kreuzburg OS, ” Aus der Heimat Beilage der Kreuzburger Nachrichten” 1930. s. 22; Hellmich M., Schlesische Wehrenlagen [w:] Altschlesien, 1930, t. 3, s. 46; Raschke G., Die Wasserburg von Ober-Paulsdorf Kr. Rosenberg OS, ” Heimatkalender des Kreises Rosenberg” 1930, s. 25; Hellmich M., Burghügel und Burgwälle, “Heimatkalender des Kreises Kreuzburg OS”, 1931, s. 57; Raschke G., Vorgeschichte des Kreises Kreuzburg OS, 1940, s. 28-30; Kozłowska W.,  Wczesnośredniowieczne grody woj.. opolskiego na tle warunków fizjograficzno-gospodarczych [w:] Kwartalnik Opolski, 1956, t. 1, poz. 23;  Antoniewicz W., Wartołowska W., Mapa grodzisk w Polsce, 1964, s. 29 ;Bagniewski Z., Wyniki badań sondażowych na grodziskach w powiecie Kluczbork [w:] Terenowe badania archeologiczne na Opolszczyźnie, 1970, s. 43-44; Borek H., Opolszczyzna w świetle nazw miejscowych, 1972, s. 96; Kaźmierczyk J., Macewicz K., Wuszkan  S., Studia i materiały do osadnictwa Opolszczyzny wczesnośredniowiecznej, Opole 1977, s. 40- 42.

Archiwum: KZA Opole, teczka nr A-312/70, księga inwentarzowa, MŚO Opole, teczka Bankau, Kr. Kreuzburg; AM w Bytomiu, AKZA w Opolu.

Bąków, pow. Kluczbork, mapa z karty AZP z Archiwum Opolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Opolu

   Wynik plebiscytu: na 562 uprawnionych do głosowania za Polską opowiedziały się 52 osoby, a za Niemcami – 510.